Mtego wa Toba ya Uongo: Kukiri Dhambi Kunapogeuka Kuwa Ngao

Kati ya udanganyifu wote unaotokana na upofu wa kiroho, huu huenda ukawa wa hila zaidi na hatari zaidi kiroho, kwa sababu unatumia lugha na mwonekano wa Ukristo wa kweli ili kutimiza kinyume kabisa cha kile ambacho Ukristo wa kweli unadai. Ni mtego wa toba ya bandia, nao umeenea katika kanisa kuliko watu wengi wanavyofahamu.

Toba ya kweli, ile inayoelezwa katika Agano Jipya, inahusisha badiliko la kweli la mawazo linalopelekea badiliko la kweli la mwelekeo. Neno la Kigiriki metanoia, ambalo hutafsiriwa kama toba, maana yake halisi ni badiliko la mawazo, yaani kubadilika kabisa kwa namna ya kufikiri kunakozaa njia tofauti ya kuishi. Toba ya kweli si hasa tukio la kihisia, ingawa mara nyingi huambatana na hisia. Ni kugeuka kwa uamuzi thabiti. Ni moyo unaosema, "Nilikuwa ninakwenda upande ule, lakini sasa ninakwenda upande huu badala yake."

Toba ya uongo inafanana sana na toba ya kweli kwa nje, lakini haina kipengele muhimu cha mabadiliko ya kweli. Katika toba ya uongo, mtu anakiri dhambi, labda hata kwa hisia za dhati na machozi, lakini kukiri huko kunakuwa mbadala wa mageuzi halisi. Moyo umejifunza njia ya mkato: nikilikiri tatizo haraka vya kutosha na kwa unyoofu wa kutosha, naweza kutimiza matakwa ya toba bila kulazimika kubadilika kwa kweli.

Hii ni mbinu ya kujihami yenye udanganyifu mkubwa kwa sababu inahisiwa kama usikivu halisi wa kiroho. Mtu anayefanya toba ya bandia mara nyingi hujiona kuwa mnyenyekevu na mwenye kujitambua. Anaweza kusema, "Najua nina mapungufu yangu" au "Mimi si mkamilifu" kwa unyofu kamili. Lakini kauli hiyo hufanya kazi kama ngao badala ya mlango ulio wazi. Kwa kukiri kwa ujumla kundi la udhaifu wake, anamzuia yeyote asichunguze undani wake mahususi. Amekwisha kukiri, kwa hiyo mazungumzo yanapaswa kuishia hapo. Kuendelea kumshinikiza zaidi kungeonekana kama kumwongezea mzigo.

Jinsi Toba ya Uongo Inavyoufanya Moyo Kuwa Mgumu

Hapa ndipo hatari ya kiroho inapokuwa kali. Kila mara mtu anapoigiza toba bila kutubu kweli, moyo huzidi kuwa mgumu. Jambo hili linaonekana kuwa kinyume cha matarajio. Tungeweza kudhani kwamba kukiri dhambi mara kwa mara, hata kama si kwa unyofu, kungeacha angalau mlango wazi kwa mabadiliko ya kweli. Lakini hali ni kinyume chake. Moyo ambao umejifunza kutumia kukiri kama ngao ni moyo unaoipinga kazi ya Roho Mtakatifu kikamilifu, na upinzani huo una matokeo.

Waebrania 3:13 inatuonya: "Bali mtiane moyo kila siku, maadamu iitwapo leo; asiwepo yeyote kati yenu atakayefanywa kuwa mgumu kwa udanganyifu wa dhambi." Angalia kwamba ni udanganyifu wa dhambi unaoufanya moyo kuwa mgumu, si kutenda dhambi tu. Dhambi inayotambuliwa na kutubiwa kwa dhati haifanyi moyo kuwa mgumu. Ni dhambi inayodhibitiwa kwa maigizo ya kidini, ikiwemo kuigiza toba ya uongo, ndiyo inayosababisha ugumu wa moyo.

Kuwahukumu Wengine kama Dhambi Inayoandamana na Dhambi Nyingine

Toba ya uongo karibu daima huambatana na mwelekeo mwingine: kuwahukumu wengine. Hili si jambo la kubahatisha. Mtu anapotumia kukiri dhambi yake mwenyewe haraka kama ngao dhidi ya kujichunguza kwa dhati, huhitaji kipimo cha kulinganisha ili aendelee kujiona anatosha kiroho. Hukipata katika makosa ya wengine.

Mtu anayefanya toba ya uongo mara nyingi huwa na uwezo wa ajabu wa kuona dhambi na kushindwa kwa watu wengine. Anaweza kuona waziwazi makosa ambayo wengine wanafanya. Anaweza hata kuyazungumzia kwa namna inayoonekana kuwa ya kujali kiroho, akiyawasilisha maoni yake kama utambuzi wa kiroho au huduma ya kichungaji. Lakini kazi ya msingi ya hukumu hiyo ni kujihesabia haki mwenyewe. Maadamu anaweza kumnyooshea kidole mtu anayefanya vibaya zaidi, hana haja ya kukabiliana na uzito kamili wa mambo anayopaswa yeye mwenyewe kubadilisha.

Warumi 2:1 inalizungumzia jambo hili moja kwa moja: "Basi, huna udhuru, ee mwanadamu, uwaye yote unayehukumu; kwa maana katika hilo unalomhukumu mwenzako unajihukumu wewe mwenyewe; kwa kuwa wewe uhukumuye unayatenda yale yale." Mtu aliye mwepesi wa kuwahukumu wengine mara nyingi hufanya hivyo kwa sababu hiyo hasa: hajashughulikia kwa unyofu masuala yale yale ndani yake mwenyewe.

Moyo Mgumu Dhidi ya Kazi ya Mungu Ndani ya Wengine

Mojawapo ya matokeo ya kusikitisha zaidi ya toba ya uongo ni kwamba humfanya mtu asione kazi ya kweli ya Mungu katika maisha ya watu aliowahukumu. Mara tu unapoamua kwamba mtu fulani ni wa aina fulani, moyo wako hupinga ushahidi wowote unaoonyesha kwamba Mungu anafanya kazi ndani yake. Umeshatoa hukumu, na sasa kiburi chako kinategemea hukumu hiyo kuwa sahihi. Mtu uliyemhukumu akibadilika, hilo linatilia shaka tathmini yako juu yake, na kwa maana pana zaidi, linatilia shaka mfumo wako wote wa kuwatathmini watu.

Ndiyo maana baadhi ya watu wanaopinga zaidi katika jumuiya yoyote ya kanisa ni wale waliokuwepo tangu siku za mwanzo na waliowatazama wengine wakijikwaa. Walihifadhi kumbukumbu za kushindwa kwa wengine. Walifikia hitimisho lao. Na sasa, hata pale Mungu anapofanya kazi waziwazi katika maisha ya wale waliowahukumu, hawawezi kuliona hilo. Hukumu yao imekuwa ukuta unaozuia neema isiingie.

Mfano Halisi wa Kiburi: Kukataa Kuondoka Baada ya Kukiri Mahali Ulipo

Pengine njia inayogusa zaidi ya kuelewa toba ya uongo ni kupitia picha hii: fikiria mtu aliyepotea na anajua kuwa amepotea. Anatazama ramani, anabaini mahali hasa alipo, anakiri wazi kwamba yuko mahali pasipofaa, kisha anaiweka ramani chini na kubaki mahali pale pale alipokuwa. Hii ndiyo toba ya uongo katika sura yake halisi kabisa.

Kujua mahali ulipo si sawa na kusonga. Kukiri kwamba uko mahali pabaya kiroho si sawa na kuondoka mahali hapo. Mtu anapoweza kueleza waziwazi kile kilicho kibaya katika maisha yake ya kiroho lakini hachukui hatua yoyote ya kweli kuelekea mabadiliko, huo si unyenyekevu. Huo ni kiburi kilichovaa lugha ya unyenyekevu. Ni kiburi katika umbo lake halisi, kwa sababu kinakataa kunyenyekea katika mchakato wa mabadiliko ya kweli. Aidha, ni dharau ya moja kwa moja kwa Roho Mtakatifu, ambaye ametumwa hasa ili atuongoze katika kweli yote na kutuwezesha kubadilika kikweli.