Moyo Uliotiwa Giza: Vyanzo Vitatu vya Msingi vya Upofu wa Kiroho

Ikiwa tunataka kujinasua kutoka katika upofu wa kiroho, ni lazima tuelewe kinachousababisha. Haitoshi kutambua tatizo kwa maneno ya jumla tu. Tunahitaji kutambua mizizi yake mahususi ili tuishughulikie kwa usahihi. Waefeso 4:17-18 inatupa msingi na mfumo wa kuelewa jambo hili: "Basi, nasema haya, na kushuhudia katika Bwana, kwamba msiendelee tena kutembea kama mataifa mengine watembeavyo, katika ubatili wa akili zao, wakiwa na ufahamu wao umetiwa giza, wametengwa na uzima wa Mungu kwa sababu ya ujinga ulio ndani yao, kwa sababu ya upofu wa mioyo yao."

Zingatia kwamba Paulo hasemi kuwa ufahamu umetiwa giza kwa sababu ya hali za nje au kwa sababu ya yale ambayo wengine wamemfanyia mtu. Anauhusisha moja kwa moja na upofu wa moyo. Moyo ndio kiini cha tatizo, na ufahamu uliotiwa giza ni matokeo yake. Hii ina maana kwamba kushughulikia upofu wa kiroho daima kunahitaji kwenda ndani zaidi kuliko kubadilisha tabia za nje tu. Ni lazima tushughulikie hali ya moyo wenyewe. Kuna sababu kuu tatu za msingi zinazozaa upofu huu wa moyo, na kila moja inastahili kuchunguzwa kwa makini.

Chanzo Kikuu cha Kwanza: Upofu Unaotokana na Moyo Usio na Shukrani na Wenye Ubatili

Warumi 1:21 inaeleza shina hili kwa uwazi wa kushangaza: "Kwa sababu, walipomjua Mungu, hawakumtukuza kama Mungu, wala hawakushukuru; bali wakawa bure katika fikira zao, na moyo wao wa kipumbavu ukatiwa giza." Hatua hizi zinafundisha sana. Hazianzi na uovu mkubwa wa kimaadili, bali na kushindwa kwa hila mbili: kushindwa kumtukuza Mungu na kushindwa kushukuru. Mambo haya yanaonekana kama mapungufu madogo, lakini ndiyo nyufa za kwanza katika msingi wa utambuzi wa kiroho wa mtu.

Kutokuwa na shukrani ni hatari hasa kwa sababu huugeuza moyo kutoka kwa Mungu na kuuelekeza kwenye nafsi yetu wenyewe. Tunapokuwa na shukrani ya kweli, tunakiri kwamba tulicho nacho kinatoka nje yetu. Tunamtambua Mungu kuwa chanzo. Lakini shukrani inapofifia, tunaanza kuenenda kana kwamba sisi ndio kitovu cha hadithi ya maisha yetu. Mafanikio yetu yanakuwa mali yetu wenyewe. Baraka zetu zinakuwa haki zetu. Uzoefu wetu wa kiroho unakuwa sifa zetu za kujivunia. Na polepole, karibu bila kuonekana, moyo huanza kujaa kile ambacho Maandiko Matakatifu huita "fikira za ubatili," yaani masimulizi tata ya ndani yasiyoambatana na ukweli wa Mungu.

Mtu aliyeangukia chanzo hiki cha msingi mara nyingi atakuwa mtu mwenye mtazamo wa juu kuhusu ufahamu wake wa kiroho. Anaweza kutumia maneno kama "Mungu aliniambia" au "Ninajua ninachojua" kama maneno ya kumaliza mazungumzo badala ya kuyaanzisha. Bila kujitambua, amehama kutoka msimamo wa kupokea kutoka kwa Mungu hadi msimamo wa kuthibitisha yale anayoyaamini tayari. Hiki ndicho ambacho Maandiko Matakatifu humaanisha yanaposema “Ingawa walijidai kuwa wenye hekima, wakawa wajinga” (Warumi 1:22). Hekima anayojidai kuwa nayo ni yake mwenyewe, nayo imechukua nafasi ya hekima ile ipatikanayo tu kwa ushirika wa kweli na wa unyenyekevu na Mungu.

Chanzo cha Msingi cha Pili: Kutawaliwa na Maono au Tamaa Inayoshinda Ukweli

Chanzo cha pili cha msingi labda ndicho kinachochanganya zaidi kihisia, kwa sababu mara nyingi huanza na jambo linaloonekana kuwa la kiroho kweli. Mtu hupokea maono, shauku, hisia ya wito, au ndoto anayoamini kuwa vinatoka kwa Mungu. Hakuna kosa katika hilo. Kwa kweli Mungu hutoa maono na shauku mioyoni mwa watu. Tatizo hutokea mtu anaposhikamana sana na maono hayo au shauku hiyo hivi kwamba huanza kuchuja habari zote zinazomfikia kupitia hayo, akikubali zile zinazothibitisha maono yake na kukataa zile zinazoyapinga.

Hii ni aina ya ibada ya sanamu, hata wakati sanamu hiyo inapoonekana ya kiroho. Tamaa inapokuwa muhimu kuliko ukweli, hata iwe tamaa inayosikika kuwa ya kimungu, imeshika nafasi ya Mungu moyoni. Mtu huyo hamfuati tena Mungu; anafuata wazo lake kuhusu anachotaka Mungu, na mambo hayo mawili yanaweza kutofautiana sana. Mtu mwingine anapomkabili kwa ukweli unaopinga maono yake, hapokei ukweli huo kama marekebisho yanayoweza kutoka kwa Mungu. Anaupokea kama shambulio dhidi ya mpango wa Mungu. Hali hii inafanya karibu kutowezekana kumfikia, kwa sababu kila jitihada ya kumsaidia hufasiriwa kupitia mtazamo wa shauku yake iliyopita kiasi.

Mara nyingi unaweza kutambua chanzo hiki kwa kuangalia jinsi mtu anavyoitikia vikwazo. Ikiwa kila kikwazo kinafasiriwa kuwa vita vya kiroho dhidi ya hatima yake, badala ya kuwa huenda ni ishara kutoka kwa Mungu ya kumtaka afikirie upya, hiyo ni ishara ya hatari. Maono ya kimungu hushikwa kwa mikono iliyo wazi. Kushikilia maono kupita kiasi hukamata maono hayo kwa ngumi zilizokunjwa.

Chanzo Kikuu cha Tatu: Kujihesabia Haki Kulikovikwa Lugha ya Kidini

Chanzo cha tatu ni kile chenye ustadi mkubwa zaidi kijamii, kwa sababu kinatumia zana za Ukristo kama kifuniko cha msimamo wa moyo ambao kimsingi ni wa kidunia. Huyu ni mtu ambaye daima anaweza kupata aya ya Maandiko Matakatifu ya kuhalalisha msimamo wake, anayezungumza lugha ya imani kwa ufasaha, na anayeonekana kujitoa kwa dhati katika mambo ya kiroho. Lakini chini ya msamiati huo wa kidini, kuna moyo ambao umeamua kwamba hauhitaji kubadilika. Hutumia Maandiko Matakatifu kujitetea badala ya kujichunguza. Hutumia maombi kama onyesho badala ya mazungumzo na Mungu. Hutumia huduma kama jukwaa la kujipatia umuhimu wake mwenyewe badala ya mahali pa huduma ya kweli.

Kujiona mwenye haki huzalisha aina fulani ya ugumu wa moyo kwa sababu hujiongezea nguvu chenyewe. Kadiri mtu anavyoshiriki shughuli nyingi za kidini, ndivyo anavyozidi kuamini kwamba afya yake ya kiroho ni njema. Hujilinganisha na wengine na daima hujiona bora katika ulinganisho huo. Huenda hata akawa msaada wa kweli kwa wengine katika mambo fulani, jambo linalozidi kuthibitisha jinsi anavyojitathmini. Lakini Mungu haangalii nje. Anaangalia moyo, na moyo uliojifanya wenyewe kuwa kipimo cha haki hauna nafasi ya Roho Mtakatifu kufanya kazi.